- Język angielski jest obowiązkowy od pierwszej klasy szkoły podstawowej i uczy się go blisko 95% uczniów.
- Uczniowie mają obowiązek nauki dwóch języków obcych, przy czym drugi język wprowadzany jest najczęściej w VII klasie szkoły podstawowej.
- Najpopularniejszym drugim językiem obcym jest niemiecki, a jego popularność rośnie również dla hiszpańskiego i francuskiego.
- Obowiązkowe egzaminy z języka obcego to egzamin ósmoklasisty oraz matura na poziomie podstawowym (pisemna i ustna).
- Od września 2026 roku wchodzi w życie nowa podstawa programowa, kładąca większy nacisk na komunikację ustną i elastyczność nauczania.
- W określonych przypadkach (np. głęboka dysleksja, autyzm) możliwe jest zwolnienie z nauki drugiego języka obcego.
Dominujące języki w polskich szkołach fundament edukacji językowej
Nie da się ukryć, że język angielski to absolutna podstawa w polskim systemie edukacji językowej. Jego nauka jest obowiązkowa na wszystkich etapach, począwszy od pierwszej klasy szkoły podstawowej. Z moich obserwacji i dostępnych danych wynika, że blisko 95% uczniów w Polsce uczy się właśnie angielskiego, co czyni go bezdyskusyjnym liderem i fundamentem edukacji językowej.Kiedy przychodzi do wyboru drugiego języka obcego, uczniowie i rodzice często stają przed dylematem. Jednak statystyki są jasne: zdecydowanie najpopularniejszym wyborem jest język niemiecki. Jego obecność w programach nauczania jest silnie ugruntowana, często ze względu na bliskość geograficzną i powiązania gospodarcze z Niemcami, co przekłada się na jego praktyczne zastosowanie w przyszłości.
Warto jednak zauważyć, że krajobraz językowy w polskich szkołach powoli się zmienia. Obserwuję systematyczny wzrost popularności języka hiszpańskiego, który staje się coraz atrakcyjniejszą opcją dla młodych ludzi. Język francuski również utrzymuje swoją pozycję jako kolejny popularny wybór, często postrzegany jako język kultury i dyplomacji.Jeśli chodzi o język rosyjski, jego popularność w polskich szkołach, choć wciąż obecna, jest obecnie znacznie mniejsza w porównaniu do lat ubiegłych. Nadal jest on dostępny w ofercie niektórych placówek, jednak nie plasuje się już w czołówce najczęściej wybieranych języków obcych.
Nauka języków krok po kroku od podstawówki do matury
Edukacja językowa w Polsce rozpoczyna się bardzo wcześnie, bo już w klasach I-III szkoły podstawowej. Na tym etapie, zgodnie z podstawą programową, uczniowie mają obowiązek nauki jednego języka obcego nowożytnego. W zdecydowanej większości przypadków jest to oczywiście język angielski, który stanowi wprowadzenie do świata języków obcych i buduje pierwsze, fundamentalne kompetencje komunikacyjne.
Kluczowy moment w nauce języków obcych następuje w klasie VII szkoły podstawowej. To właśnie wtedy wprowadzany jest obowiązek nauki drugiego języka obcego nowożytnego. Oznacza to, że od tego momentu uczniowie równolegle rozwijają umiejętności w dwóch językach, co jest istotnym krokiem w kierunku pełniejszej kompetencji językowej.
Po ukończeniu szkoły podstawowej, w szkołach ponadpodstawowych czyli w liceach i technikach uczniowie kontynuują naukę obu języków obcych. Mają możliwość wyboru, czy chcą uczyć się ich na poziomie podstawowym, czy też zdecydować się na poziom rozszerzony, co jest szczególnie ważne dla tych, którzy planują studia wymagające zaawansowanej znajomości języka.
Dwa języki to norma co warto wiedzieć o drugim języku obcym
Jak już wspomniałem, w polskim systemie edukacji nauka dwóch języków obcych to norma. Obowiązek ten rozpoczyna się od VII klasy szkoły podstawowej, co daje uczniom solidną bazę do dalszego rozwoju językowego. To ważne, aby pamiętać, że drugi język nie jest opcjonalny, lecz stanowi integralną część programu nauczania.Warto wiedzieć, że istnieją jednak sytuacje, w których uczeń może zostać zwolniony z nauki drugiego języka obcego. Decyzję taką podejmuje dyrektor szkoły na podstawie wniosku rodziców i opinii z poradni psychologiczno-pedagogicznej. Dotyczy to uczniów z określonymi dysfunkcjami, które znacząco utrudniają przyswajanie kolejnego języka. Do takich dysfunkcji zalicza się:
- Głęboka dysleksja rozwojowa
- Afazja
- Autyzm (w tym zespół Aspergera)
- Uszkodzenie słuchu
Wybór drugiego języka obcego to ważna decyzja. Biorąc pod uwagę trendy, najczęstszym wyborem jest niemiecki, ale rosnąca popularność hiszpańskiego i francuskiego pokazuje, że warto rozważyć także te opcje. Przy wyborze warto kierować się nie tylko popularnością, ale także zainteresowaniami ucznia, jego predyspozycjami oraz przyszłymi planami edukacyjnymi czy zawodowymi. Czasem mniej popularny język może otworzyć unikalne możliwości.
Języki pod lupą egzaminatorów rola języków obcych na egzaminach
Języki obce odgrywają kluczową rolę na obowiązkowych egzaminach państwowych. Pierwszym z nich jest egzamin ósmoklasisty z języka obcego nowożytnego. Jest on obowiązkowy, a uczniowie przystępują do egzaminu z tego języka, którego uczą się w szkole jako przedmiotu obowiązkowego. Do wyboru jest kilka języków:
- Angielski
- Niemiecki
- Rosyjski
- Hiszpański
- Francuski
- Włoski
Kolejnym ważnym sprawdzianem jest matura. Egzamin z języka obcego nowożytnego jest obowiązkowy na poziomie podstawowym, zarówno w części pisemnej, jak i ustnej. Tutaj również dominuje język angielski, będąc najczęściej wybieranym językiem przez maturzystów. Jego zdanie jest warunkiem koniecznym do uzyskania świadectwa dojrzałości.
Dla ambitnych uczniów, którzy chcą wzmocnić swoją pozycję w rekrutacji na studia, istnieje możliwość zdawania matury z języka obcego na poziomie rozszerzonym. Jest to przedmiot dodatkowy, a jego wynik może mieć znaczący wpływ na przyjęcie na wymarzone kierunki studiów, zwłaszcza te o profilu filologicznym, międzynarodowym czy biznesowym.
Spojrzenie w przyszłość reforma edukacji od września 2026
Edukacja językowa w Polsce nieustannie ewoluuje. Od 1 września 2026 roku w klasach I i IV szkoły podstawowej wejdzie w życie nowa podstawa programowa, która przyniesie istotne zmiany. Kluczowe z nich to położenie większego nacisku na komunikację ustną oraz rozwijanie praktycznych umiejętności językowych, co z pewnością przełoży się na bardziej efektywną naukę.
Nowa podstawa programowa oznacza również uelastycznienie nauczania dla nauczycieli. Będą oni mieli większy wpływ na wybór wariantów nauczania i dostosowanie metod do potrzeb konkretnej grupy uczniów. Moim zdaniem, taka elastyczność może przynieść uczniom wiele korzyści, czyniąc naukę bardziej angażującą i dopasowaną do ich indywidualnych stylów uczenia się.
Jedną z innowacji, która ma wzmacniać sprawczość ucznia w nauce języków, jest wprowadzenie tzw. "obowiązkowych doświadczeń edukacyjnych". Koncepcja ta zakłada aktywne uczestnictwo uczniów w procesie nauki, poprzez różnorodne projekty, interaktywne zadania i sytuacje, które będą symulować autentyczne użycie języka. To krok w stronę bardziej praktycznego i motywującego podejścia do nauki.
Poza utartym szlakiem mniej popularne języki w szkole publicznej
Choć angielski i niemiecki dominują, obserwuję również rosnące zainteresowanie językami postrzeganymi jako bardziej "egzotyczne", takimi jak chiński czy japoński. Mimo tego trendu, ich dostępność w szkołach publicznych jest nadal bardzo ograniczona. Zazwyczaj nauka tych języków odbywa się w ramach zajęć dodatkowych, kółek zainteresowań lub w szkołach prywatnych, które specjalizują się w nauczaniu mniej popularnych języków.
Świadomy wybór drugiego języka klucz do przyszłej kariery
Podsumowując, świadomy wybór drugiego języka obcego to inwestycja, która może mieć ogromne znaczenie dla przyszłej kariery zawodowej i rozwoju osobistego. W dobie globalnego rynku pracy, płynna znajomość dwóch, a nawet trzech języków, otwiera drzwi do wielu możliwości od lepszych perspektyw zatrudnienia, przez możliwość pracy za granicą, po łatwiejsze nawiązywanie kontaktów międzynarodowych. Warto poświęcić czas na przemyślenie tej decyzji, bo umiejętności językowe to jeden z najcenniejszych atutów w dzisiejszym świecie.
